herb

Gmina
Zaręby Kościelne

ug 
Strona główna Aktualności Historia Kontakt Linki BIP
l
Prezentacja
strarzalka O gminie
strarzalka Historia
strarzalka Herb i flaga
strarzalka Władze gminy
strarzalka Rada gminy
strarzalka Parafia
strarzalka Zabytki
strarzalka Sołectwa
strarzalka OSP

Struktura urzędu

strarzalka Referaty
strarzalka Samodzielne stanowiska
strarzalka Budżet gminy
strarzalka Statut gminy
strarzalka Uchwały
strarzalka Zarządzenia wójta

Inwestycje

strarzalka Zamówienia publiczne
strarzalka Zrealizowane inwestycje

Załatwianie spraw

strarzalka e-urząd


bip
Wieś Budziszewo

       Każda ziemia dawnej Rzeczpospolitej miała swój urząd ziemski, w którym rejestrowano wszelkie akty prawne dotyczące danego obszaru. W księdze ziemi zakroczymskiej pod datą 1436 zapisano wzmiankę o wsi Budzischewo, według historyków jest to pierwsza wzmianka o tej miejscowości, mimo że ta leżała w ziemi nurskiej.

  Wieś została  założona przez rycerzy z  Budziszewa z okolic Poznania. Z przeludnionych wiosek wielkopolskich wielu rycerzy emigrowało na puste obszary Mazowsza i Podlasia. Założyli tu kilka wsi o nazwie Budziszewo. Jeden z genealogów napisał o nich: szlachta po większej części zagrodowa, niektórzy z nich jednak posiadali znaczne majątki.

Od imion (przydomków) poszczególnych rycerzy części wsi były rozmaicie nazywane. W XVI wieku spotyka się zapisy na temat wsi Budziszewo oraz drugiej  o nazwie Budziszewo Grzegrzuh, czyli Budzieszewo Gżegżóły. Tak, więc już wtedy istniał podział na dwie  części, który występował też w kolejnych wiekach.

Spis podatkowy z 1578 roku traktuje cały obszar Budziszewa jako jedną całość. Dziedzicami byli: Dawid, Stanisław i Paweł, uprawiali oni 7 i pół włóki ziemi. Budziszewo należało do parafii andrzejowskiej.

Podział na dwie części pogłębił się w następnych latach. Miejscowi rycerze pieczętowali się herbem Grzymała i przyjęli nazwisko Budziszewscy.  W początkach XVII wieku dziedzicem części wsi był Mikołaj Budziszewski, miał on syna Marcina notowanego w źródłach w połowie XVII wieku. Marcin ożenił się z Anną Skłodowską (z pobliskiego zaściankach szlacheckiego Skłody) i miał synów: Adama, Jana, Bartłomieja i Macieja. Właśnie oni odziedziczyli przed 1691 rokiem część wsi zwanej Budziszewo Kseksoły. Ta część  była siedzibą bogatszej części rodu, wytworzył się tu: dwór, folwark i wieś włościańska. Druga część, zwana później Śledziony, była podzielona między wielu drobnych szlachciców tworzących zaścianek szlachecki.

Budziszewo  Grzymała herb Budziszewskich

Dużo więcej zostało materiałów zachowało się na temat dziedziców Kseksołów.  Szczególnie należy wspomnieć o Franciszku Antonim Budziszewskim, który w 1736 roku został łowczym nurskim, następnie cześnikiem nurskim, został też sekretarzem królewskim. Uwieńczeniem kariery był urząd podczaszego i pisarza ziemskiego oraz grodzkiego nurskiego. Oprócz Budziszewa posiadał też kilka innych wsi w różnych rejonach Polski.

Z czasem pozbył się on swojej części wsi i dziedziczył tu w końcu XVIII wieku Antoni Budziszewski syn Mateusza. Miał on syna Tomasza notowanego jako kolejnego dziedzica wsi Budziszewo Kseksoły.

Mapy z końca XVIII wieku wspominają o dwóch miejscowościach: Budzyszewo Xexoły i Budziszewo Sledziony. Właścicielami Xexołów był w tym czasie najpewniej Tomasz Budziszewski, natomiast Śledziony podzielone były między: Budziszewskich, Dąbrowskiego, Nagórków i Zarębów.  

Tak, więc istniały dwie oddzielne wsie Budziszewo: wieś dworska oraz zaściankowa. Wśród szlachty zawsze szczycono się swoim pochodzeniem. Na szczególny szacunek zasługiwali, ci którzy potrafili udowodnić swoje pochodzenie, ciągłość rodu. W pierwszej połowie XIX wieku władze carskie rozpoczęły weryfikację licznej szlachty polskiej. W odpowiednich urzędach należało udowodnić swoje szlacheckie pochodzenie. Nie wszystkim dawnym rycerzom to się udawało, szczególnie problemy miały ubogie rody szlacheckie z zaścianków szlacheckich. Warto wspomnieć, że nie wszyscy Budziszewscy należeli do bogatej szlachty, ale zdołali przez urzędnikami carskimi udowodnić swoje pochodzenie szlacheckie. Jedna z ich gałęzi miała siedzibę w rządowym majątku Łętownica koło Andrzejowa, byli tam dzierżawcami  

W pierwszej połowie XIX wieku majątek  Budziszewo Xexoły należał do Adama Budziszewskiego, natomiast druga część wsi nadal była zaściankiem szlacheckim o rozdrobnionej własności.

Tabella Miast i Wsi Królestwa Polskiego z 1827 roku informuje, że w Budziszewie xexoty było 5 domów i 53 mieszkańców, a we wsi Budziszewo śledziony 6 domów i 43 mieszkańców.

Według danych ze Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego z 1880 roku wieś dzieliła się na Budziszewo kseksoły i Budziszewo-śledziony. W pierwszej z nich był folwark obejmujący 300 mórg ziemi pszennej, natomiast w drugiej było 9 domów i 49 mieszkańców. Mieszkali tu nadal głównie szlachcie.

Podział na dwie części istniał również w okresie międzywojennym. Wieś należała wtedy do gminy Szulborze Koty. W 1921 roku miejscowość Budziszewo Kseksoły liczyła 4 domy i 29 mieszkańców, był tam również  folwark o tej samej nazwie. Istniała też osada Budziszewo Śledziony z 11 domami i 62 mieszkańcami.

Folwark Budziszewo został zapewne w kilka lat później rozparcelowany, ponieważ nie zaznaczono go na mapie z 1935 roku, nie wspomina o nim również Księga Adresowa Polski z 1929 roku.

Z danych na dzień 31 grudnia 2007 roku zameldowanych jest tu 83  mieszkańców.

<< WSTECZ<<

Urząd Gminy, ul. Kowalska 14, 07-323 Zaręby Kościelne tel. 086 2 70 60 04  fax.086 2 70 62 00 

szwarcyk © 2008