|
GĄSIOROWO
Również
Gąsiorowo powstało w XV wieku. Pierwszy zapis (Ganssyorowo) pochodzi z
1442 roku. Już rok później notuje się w grodzie łomżyńskim rycerza Borzysława z
Gąsiorowa (Borzyslaus de Gąsiorowo). Nazwa wsi pochodzi od apelatywu
„gąsior”.
Gąsiorowo było
siedzibą rodu Gąsiorowskich herbu Ślepowron. Lecz był to ród notowany tylko w
XV wieku i następnie dwaj bracia z tego rodu kupili majątek w okolicach
Drohiczyna (Kuczyno Wielkie) i przejęli nazwisko Kuczyńscy, dając początek
nowemu wpływowemu rodowi na Podlasiu, ich kuzyni w ziemi nurskiej wymarli.
Historia tej
wsi odbiega nieco od innych okolicznych wsi będących w rękach szlachty. Nie
wytworzył się tu zaścianek szlachecki, lecz folwark ziemski, wioska chłopska i
dwór.
Według danych
z 1578 roku dziedzicem wsi był tylko jeden rycerz; Mateusz Bogucki. W tym
czasie była to niewielka osada licząca ponad 2 włóki obszaru.
Trudno teraz
ustalić kolejnych właścicieli wsi,
zachowało się na ten temat niewiele informacji, a dodatkowo poszukiwania
utrudnia często powtarzająca się w Polsce nazwa.
Według danych
z końca XVIII wieku wieś należała do parafii Zuzele, a jej dziedzicem był
Ksawery Ołdakowski.
Mazowieckie
wsie drobnoszlacheckie często stawały się w dawnej Polsce obiektem drwin reszty
szlachty. Szlachta mazurska była uboga, często niepiśmienna. Cechowała ją
również ostrożność i nieufność. Nadrabiano to buńczucznym zachowaniem i
pilnowaniem swych praw szlacheckich. Teoretycznie każdy szlachcic mógł zostać
królem w myśl hasła „szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie”. Jednak w
praktyce było nieco inaczej. W starych zapiskach zapisano taką anegdotę o
pewnym szlachcicu, Ołdakowskim pochodzącym z tej wsi. „Imć pan Ołdakowski
nauczał młodych takiej polityki: Gdy kto łże, zawsze mu powinieneś w oczy
powiedzieć, łgarstwo jest bowiem rzeczą szpetną, która i temu ubliża, kto go
słucha, a udaje że wierzy wen. (...) Tak więc, gdy chłop łże, to mów mu prosto
z mostu „Łżesz bratku”. Gdy szlachcic łże, to powiadaj mu” Kłamiesz acan
dobrodziej, pływasz po piasku, polujesz lub farbujesz” Gdy magnat łże, to mów
tak „Jaśnie wielmożny pan drukujesz, malujesz, ozdabiasz, haftujesz, złocisz,
przędziesz, snujesz, nakrapiasz, barwisz, żeglujesz lub zjechałeś z gościńca
niechcący”.
Pierwsze
bliższe dane na temat wielkości Gąsiorowa pochodzą z 1827 roku, w tym czasie
naliczono tu 12 domów i 98 mieszkańców.
Po wspomnianym
wyżej Ksawerym dziedziczył tu Karol Ołdakowski. Wymieniany jest on jako właściciel jeszcze w 1858 roku.
Natomiast w 1864 roku na mocy ukazu uwłaszczeniowego w tej wsi nastąpiło
uwłaszczenie ziemi dworskiej, powstało tu 17 gospodarstw (osad) na 202 morgach
ziemi. Do miejscowego dworu należał odtąd tylko folwark Gąsiorowo oraz
Obiecana. Pierwszy z folwarków liczył 740 mórg, a drugi 321. Były one położone
głównie po prawej stronie Bugu, z lewej strony było tylko 210 mórg łąk. Tak,
więc cały majątek zajmował 1 181 mórg z czego aż 568 zajmowały lasy. Las ten
był bardzo dobrze pielęgnowany. W Słowniku Geograficznym występuje długi
opis gospodarki leśnej w tych dobrach. W latach osiemdziesiątych XIX wieku
właścicielami tych dóbr byli: Aniela i Konstanty Apoznańscy.
Tak opisano tą Gąsiorowo w tym czasie: Wieś
leży na prawym brzegu rzeki Bug, w miejscowości dość znacznie wzniesionej nad
jego poziomem, w pięknym położeniu.
W czasie spisu
powszechnego z 1921 roku w tej wsi notowano 9 domów i 53 mieszkańców. Obok wsi
istniał też folwark o tej samej nazwie. Było w nim 6 domów i 59 mieszkańców,
wśród nich było 13 katolików i 46 wyznawców judaizmu. Właścicielem folwarku w
okresie międzywojennym był Marceli Suchcicki.
W czasie II
wojny światowej władze niemieckie utworzyły tu miejsce straceń dla Polaków w
ramach tak zwanego „ostrowskiego pierścienia śmierci”, życie straciło tu około
400 osób.
Z danych na dzień 31 grudnia 2007 roku zameldowanych jest tu 285 mieszkańców.
|
