|
PĘTKOWO WIELKIE
Wieś powstała w początkach XVI wieku. Pierwsza pisana
notatka pochodzi z 1525 roku ze spisu wsi (in bonis Panthkowo) ówcześnie
należących do parafii Zuzel. Nazwa pochodzi od nazwy osobowej „Pętek”.
Spis podatkowy z 1578 roku wspomina o miejscowości Pentkowo
Maior, czyli Pętkowo Wielkie.
Wywodził się stąd ród Pętkowskich herbu Jastrzębiec.
Był to znany i ceniony ród w ziemi nurskiej. Już w 1563 roku notuje się
Stanisława sędziego grodzkiego nurskiego, był to ważny urząd ówczesnej
Rzeczpospolitej. Pętkowscy byli dosyć licznym rodem i już w XVI wieku założyli
nową wieś pod Warszawą nazwaną również Pętkowo.
W końcu XVI wieku mieszkali tu liczny Pętkowscy,
zasiedlali również pobliską wioską Wymiarowo. Wśród nich był też Piotr i jego
syn Kasper, którego wymienia Polski Słownik Biograficzny jako
najbardziej znanego Pętkowskiego w naszej historii. Kasper Pętkowski urodził
się w 1554 roku właśnie w Pętkowie
Wielkim, był synem Piotra i Doroty. Wysłano go na nauki do Czerwińska i
Pułtuska, następnie Kasper przystąpił do zakonu jezuitów. Wtedy to przełożeniu
zauważyli wielkie talenty Pętkowskiego, dobrą pamięć, zdolności poetyckie oraz
językowe. Studiował następnie w Poznaniu pod okiem słynnego Jakuba Wujka
(Pętkowski opiekował się domem Wujka). Przez kolejne lat studiował na różnych
uczelniach, sam też był wykładowcą na Uniwersytecie Wileńskim. Zajmował
się pisarstwem. Przez wiele lat był
kaznodzieją w różnych stronach dawnej Polski. Znał biegle: łacinę, hebrajski i
grekę. Zdobył wielką wiedzę filozoficzno-teologiczną. Ostatnie lata spędził
jako doradca i spowiednik biskupa krakowskiego Piotra Tylickiego. Zmarł w 1612
roku, pochowano go w podziemiach kościoła ś. Barbary w Krakowie.
Kuzyni Kaspra dziedziczyli w tej wsi jeszcze przez
wiele lat. Ze znaczniejszych przedstawicieli tego rodu należy wymienić: Jan
Pętkowskiego żyjącego na przełomie XVI i XVII wieku podstarostę nurskiego,
który miał synów: Andrzeja i Jakuba oraz
Piotra. Urząd podstarosty nurskiego „odziedziczył” później Piotr Pętkowski, był on też współdziedzicem
Pętkowa Wielkiego. W połowie XVII wieku jako dziedzica wsi wspomina się Adama
syna Michała. Imię Michał powtarzało się w tej rodzinie jeszcze w kolejnych
latach.
W końcu XVII wieku właścicielem był Kazimierz
Pętkowski, regent i poborca podatkowy nurski. Był elektorem z ziemi nurskiej na
elekcji 1674 roku. Pozostawił czterech
synów: Hieronima, Michała, Mikołaja i Stanisława. W 1712 roku Kazimierz Pętkowski
zapewne był już stary i podzielił swój majątek między synów. Pętkowo Wielkie
otrzymał wtedy Michał Pętkowski, który uzyskał później urząd podsędka
ziemskiego nurskiego. W 1720 roku Michał Pętkowski ożenił się z Eleonorą
Godlewską z Godlewa i miał syna Marcina podpisarza ziemskiego i grodzkiego
warszawskiego, który był kolejnym współdziedzicem Pętkowa. Jego synem był Józef
żyjący w końcu XVIII wieku.
W XVIII wieku Pętkowo coraz bardziej przechodziło na
własność innych rodów, ród Pętkowskich nie zajmował już takiej pozycji jak
kiedyś. Spis właścicieli ziemskich z
końca XVIII wieku jako właścicieli wsi wymienia: Pętkowskich, Budziszewskich,
Kietlińskich i Trzcieńskich.
Pętkowscy zapewne dziedziczyli tu również w XIX
wieku, ale w tym czasie nastąpiła konsolidacja ziemi i powstał folwark ziemski.
W 1827 roku w tej wsi było 11 domów i 73
mieszkańców. W Pętkowie Wymiarowie naliczono wtedy 20 domów i 120 mieszkańców.
Miejscowości należały do gminy Zaręby Kościelne i parafii Zuzel.
W okresie międzywojennym Pętkowo dzieliło się na
wieś i folwark. We wsi było 20 domów i 143 mieszkańców, w tym 4 Żydów.
Natomiast w folwarku naliczono 3 domy i 48 mieszkańców. W okresie
międzywojennym właścicielem folwarku był Paweł Wnorowski, folwark liczył 170 ha.
Z danych na dzień 31 grudnia 2007 roku zameldowanych jest tu 129 mieszkańców
|
