RAWY GACZKOWO

Rawy Gaczkowo powstały na przełomie XV i XVI wieku. Pierwsze dane  źródłowe pochodzą z 1578 roku z ówczesnego spisu podatkowego ziemi nurskiej. Zamieszczono tam między innymi wieś Rawy w parafii zarębskiej. Była to prywatna wieś szlachecka licząca 8 włók ziemi ornej.

Wywodził się stąd ród Rawów herbu Rawicz, lecz jak sądzą genealogowie ród ten przybył tu raczej z Małopolski na fali osadniczej w XV wieku. Był to ubogi ród szlachecki tworzący zaścianek szlachecki. W XVI wieku niektórzy z nich wyemigrowali z tej wsi i niejaki Stanisław Rawa był kanonikiem warszawskim i plebanem w Karczewie. Natomiast Krzysztof Rawa syn Trojana został rotmistrzem królewskim (1606).

Nazwa wsi wzięła się stąd, iż powstała na obszarze ziemi zwanej Gaczkowo, natomiast słowo „Rawa” oznaczało, że wieś, w odróżnieniu od sąsiedniej kościelnej wsi Gaczkowo, należała do rodu Rawów (Gaczkowo Rawów).

Rawowie  przenieśli się stąd również na Podlasie i Litwę. Mieszkali także w tej wsi. W końcu XVII wieku Rawowie z tej Rawy w liczbie kilkunastu stawili się na polu elekcyjnym pod Warszawą i wybrali Augusta Sasa na króla Polski. Obok Rawów mieszkali tu również inni szlachcice. Spis ziemian z końca XVIII wieku wymienia oprócz Rawów, również: Fryczyńskiego, Kempistych, Kownackiego, Niemierę, Uścińskich, Wyszomirskich, Zakrzewskich i Żebrowskich.

Rawowie mieszkali tu w pierwszej połowie XIX wieku. W 1849 roku w odpowiednim urzędzie swoje szlacheckie korzenie udowodnił niejaki Józef Rawa właściciel części wsi Rawy-Gockowo.

W 1827 roku było tu 26 domów i 158 mieszkańców. Słownik Geograficzny nazywa tą miejscowość Rawy Gaczkowo alias Rawy Gackowo. Napisano, iż „mieszka tu drobna szlachta”. W 1888 roku było 20 domów i 129 mieszkańców.

Tak, więc wieś podzielona była między wielu właścicieli. Ten stan trwał już od wielu lat i przetrwał często aż do początku XX wieku. Każdy szlachcic posiadał rozsiane w tej i okolicznych wsiach niewielkie kawałki ziemi. Niekiedy było to bardzo wiele działów. Wynikało to z dziedziczenia, sprzedaży, spadków, darowizn, posagów itp. Niekiedy umowy zawierano tylko ustnie. Ustalenia doktora S. Rosłońca, który badał te problemy przekazują, że w tej okolicy potomkowie szlachty posiadali bardzo rozdrobnione gospodarstwa. Według danych z 1923 roku w tej wsi było 25 posiadaczy ziemskich (patrz aneks 3), posiadali oni gospodarstwa liczące od 2 do 14 ha. Położone  były nie tylko w tej wsi ale i sąsiednich, niekiedy nawet w 6 różnych wioskach. Sytuacje komplikowały też liczne działy w poszczególnych częściach. Na przykład najbogatszym gospodarzem w tej wsi był ówcześnie (rok 1923) Władysław Zaremba posiadający 14 ha ziemi, tyle że położona ona była w 6 wsiach i podzielona była na 103 mniejsze działki. W tej sytuacji dawni szlachcice sami dochodzili do wniosku, że należy tą sytuacje zmienić. Umawiali się z geometrą, który w okresie letnim wymierzał grunty i scalano je tak, aby poszczególne gospodarstwa były bardziej skonsolidowane.

W okresie międzywojennym ta miejscowość należała do gminy Zaręby Kościelne. W 1921 roku było tu 23 domy i 108 mieszkańców.

Z danych na dzień 31 grudnia 2007 roku zameldowanych jest tu 48 mieszkańców